Thể chủ động và bị động trong tiếng Anh và tiếng Trung Quốc

Việc dịch thuật tiếng Trung sang tiếng Việt hay dịch thuật tài liệu kỹ thuật tiếng Trung khá khó, thậm chí khó hơn khi xuất hiện thể bị động.

 Hãy xem những vấn đề hiện có của thể bị động. Rõ ràng khá hữu ích, nó được sử dụng rộng rãi theo kiểu mẫu đơn giản và lối viết ngắn gọn  - không chỉ là dễ viết hơn nếu bạn dùng thể bị động, mà còn vì thể bị động mang kiểu âm thanh gãy gọn, không nặng nề. Trong thực tế bạn sẽ gần như luôn sử dụng nó khi tiếp thị, nơi mà người ta tin rằng dùng thể chủ động nhiều dễ khiến bạn mất đi nhiều khách hàng - và thật sự là vậy.

Trong lối văn khác, chẳng hạn như tiểu thuyết, tuy rằng viết theo kiểu thể bị động có thể rất hữu ích và được chấp nhập. Nhưng không có quy chuẩn bắt buộc nào về việc sử dụng nó - mà bạn chỉ nên sử dụng nó khi bạn có lý do chính đáng. Hãy khéo léo rằng, luôn cần có mục đích khi sử dụng – đừng quá lạm dụng nó đơn giản bởi vì bạn dễ bị cuốn theo lối văn của nó. Hãy xem nó như một công cụ, trang bị và vận dụng nó khi cần.

Thể bị động trong dịch thuật

Trong giới dịch thuật, thể bị động luôn là một trở ngại vì mất 99,9% thời gian dịch thuật là ta phải chuyển nó thành thể chủ động khi đưa vào văn bản. Dĩ nhiên là có những ngoại lệ, đôi khi có thể chuyển một vài đoạn sang thể bị động, và đôi khi ta nên giữ nó đúng như nguyên bản, kể cả những đoạn xấu. Trong những trường hợp đó, việc dịch thuật được thực hiện dễ dàng hơn vì ta không phải liên tục viết lại câu và di chuyển đối tượng và động từ xung quanh, nhưng trong những trường hợp khác thể bị động dùng cho một số ngôn ngữ là cả một thử thách. Ví dụ như tiếng Trung Quốc.

Mẫu câu Bei và thể bị dộng trong tiếng Trung Quốc

Trong tiếng Anh, thể bị động thường được hình thành bằng cách thêm một "copular" từ vào quá khứ phân từ; thay vì "Anh ấy ăn bánh hamburger" thì ta có "Bánh hamburger được ăn bởi anh ấy" hoặc thậm chí chỉ đơn giản là "Bánh hamburger được ăn" với một chủ từ ngụ ý.

Ở Trung Quốc, cách đơn giản nhất (nhưng không phải là cách duy nhất - hoặc, thường, là cách tốt nhất) để thay đổi một câu sang thể bị động là sử dụng một động từ bị động và thêm giới từ “bei”. Điều này là quá đơn giản, vì một số quy tắc bổ sung để giữ là:

Động từ đòi hỏi một đối tượng khi sử dụng với "bei" mà trở thành chủ mới của câu ở dạng bị động của nó.

Các động từ được sử dụng cũng phải được kết hợp với một phần, một bổ ngữ, hoặc một đối tượng bổ sung.

Hai quy tắc dường như rất đơn giản, nhưng chỉ là thêm cho đủ phức tạp để một bản dịch trở nên khó khăn.

Dich thuat tieng Hoa sang tieng Viet luôn khó khăn, và dich thuat tai lieu ky thuat tieng Trung thực sự là một trong những sự kết hợp khó khăn nhất. Một cách để làm cho nó đơn giản hơn một chút đó là giữ thể chủ động!